Ontdek samen met ons Oost-Europa 

Ontdek samen met ons de Slavische cultuur

Een beknopte samenvatting van de roerige geschiedenis der Poolse taal

Vrijwel alle Slavische landen kennen een roerige geschiedenis. Taal speelt vaak een rol binnen politiek, zo ook binnen de Slavia. De navolgende talen begingen verschillende paden. De taalontwikkelingen in het Pools, Russisch en Tsjechisch varieerden van mild (Pools) tot vrij heftig (Tsjechisch). Polen en Tsjechië verdwenen van de kaart, en hoewel dit een premisse zou kunnen zijn voor het verloren gaan van de taal, gebeurde dit niet.

In Polen gebeurde juist het tegendeel, de taal en cultuur werden gekoesterd als middel om te overleven. In Tsjechië overleefde de taal op het (volkse) platteland, waarna een periode van hernieuwde interesse in het Tsjechisch ontstond.

Een beknopte geschiedenis van de Russische en Tsjechische taal volgt binnenkort op Prachtig Polen.

Een beknopte geschiedenis van de Poolse taal

In Polen wisselden het Latijn en Pools vaak stuivertje. Van strijd was echter nauwelijks sprake. De ontwikkelingen zijn mild te noemen. Polen, dat hoort bij de Slavia Latina, nam in 966 onder koning Mieszko het katholicisme aan, wat de invoering van het Latijn met zich meebracht.

Er bestond een soort heterogene tweetaligheid: de literaire functies waren verdeeld over het Latijn en het Pools. Deze twee talen functioneerden parallel en complementair aan elkaar. Het Latijn had in de periode vóór de Renaissance relatief weinig invloed, het was grotendeels onbekend bij het gewone volk.

Algemeen Beschaafd Pools?

De Poolse taal was zelf niet opgedeeld in verschillende dialecten, zoals bijvoorbeeld wel het geval was in Servië en Kroatië. De literaire taal is namelijk (met name) gefundeerd op de dialecten uit wojewodes (vergelijkbaar met onze provincies) Małopolska, Wielkopolska en Mazowsze. In die provincies liggen de 3 verschillende hoofdsteden die Polen heeft gekend. Van de hoofdstad van Polen bij Polen’s stichting, Gniezno (letterlijk: nest) in Małopolska naar de koningsstad Krakow en uiteindelijk tot de huidige hoofdstad Warszawa.

In de 16e eeuw was Polen (in personele unie met Litouwen) zodanig machtig en groot geworden, het rijk reikte van zee (de Oostzee) tot zee (de Zwarte zee), dat zij een politiek speler van formaat werd. Dit had als gevolg dat het Pools steeds frequenter gebruikt werd.

Gouden eeuw

Gedurende de Gouden Eeuw van de Poolse literatuur, waren er vele schrijvers en dichters die een bijdrage leverden aan de ontwikkeling van de boven alle dialecten verheven literaire taal van de 16e eeuw. Hoewel het Latijn naar de culturele achtergrond verdrongen was, werd het nog gebruikt, met name in werken van religieuze, historische en wetenschappelijke aard.

Het onderwijs was nog stevig in handen van de paters jezuïeten, wat ervoor zorgde dat het Latijn weer geleidelijk aan meer naar de voorgrond trad. Immers, als iemand onderwijs (traditioneel: theologie, rechten en/of geneeskunde) wilde volgen, dan werd diegene in het Latijn onderwezen. Dat had als voordeel dat er makkelijker aansluiting plaatsvond met andere Europese landen.

De Poolse taal en identiteit

Polen bestond lange tijd – 123 jaar – niet op de geografische kaart van Europa. Land en cultuur werden onderdrukt. Met name het protestante Pruisen en het orthodoxe Rusland onderdrukten de Poolse taal hardhandig. Polen zijn echter weerbarstig, het lijkt erop dat hoe meer ze verdrukt worden, des te sterker ze worden. Het voortbestaan van de Poolse taal was van vitaal belang voor het voortbestaan van de Poolse identiteit. Daarom werd de taal gekoesterd en zag deze kans om te overleven tot op de dag van vandaag.

Vond je deze korte geschiedenisles interessant? Laat het ons weten! Ontbreekt er iets aan, heb je op- of aanmerkingen? Laat het ons ook weten! We horen graag van onze bezoekers.

  1. Henryk luitjens

    Bedankt vor deze informatie. Ik zat te googlen op poolse taal en kwam op uw website prachtigpolen trecht. Ik probeer pools te leren, maar tis best moeilijk. Mvg

Geef een reactie

Wat dacht je van 

bruikbare tips en interessante artikelen ››


Oost-Europa is…

Polen is…


Warschau, Gdańsk, Kraków, Wieliczka, Malbork, Toruń, Lublin, Zamość, Wrocław, Poznań, bloeiende economie, glooiend landschap, kastelen, oerbos, Baltische zee, bergen, duizend-en-één meren, UNESCO erfgoed, roerige geschiedenis, Joodse cultuur en veel meer!



Rusland is…


Moskou, Sint-Petersburg, Novgorod, Irkutsk, Vladivostok, Hermitage, treinreizen, Trans-Siberië-express, Siberië, taiga en veel meer!

Tsjechië is…


​Praag, Pilsen, Brno, kastelen, landgoederen, natuurschoon, Judaica en veel meer!

Heb je een vraag of opmerking?ronder