Ontdek samen met ons Oost-Europa 

Ontdek samen met ons de Slavische cultuur

Enkele interessante feiten over het communisme in Polen en Oost Europa

Het bezoeken van een land in Oost-Europa is altijd een bijzondere gebeurtenis. Er zijn zoveel lagen roerende geschiedenis, dat er altijd wel iets nieuws te ontdekken is en valt.

Iets dat alle Slavische, Oost Europese en Centraal Europese landen gemeen hebben is het communisme. Door de Sovjet Unie opgelegd meteen na het einde van de Tweede Wereldoorlog bestond het communisme tot eind jaren 1980.

Of je nu positief of negatief tegenover het communisme staat, een boeiend stuk Europese geschiedenis is het zeker.

 

Enkele interessante feiten over het communisme in Polen en Oost Europa

– Wat is nu eigenlijk de betekenis van het communisme? Een definitie van eigen hand: het is het teruggaan naar de commune, oftewel een wijze van leven en een soort samenleving waarin er geen persoonlijk/privé bezit bestaat. Iedereen is gelijk en bezit wordt gedeeld met elkaar. Dat valt op zich een nobel streven te noemen, ware het niet dat diegene die het communisme invoerden altijd een betere positie voor zichzelf regelden dan voor de rest van de samenleving.

– Om maar bij het begin te beginnen – Karl Max schreef zijn ‘Manifest van een Revolutie’ in 1848, het jaar dat ook wel te boek staat als de ‘Spring of Nations’. In dat jaar vonden er vele revoluties plaats door heel Europa. Met enige moeite valt er een lijn te zien door het midden van Europa van zuid naar noord: zo waren er mede revoluties in Italië (Rome), het Habsburgse rijk (Wenen), Frankrijk (Parijs), Tsjechië (Praag) en Denemarken.

Karl Marx valt te zien als de grondlegger van het communisme. De ideeën en het ideeëngoed van Karl Marx werden deels overgenomen en bewerkt door Lenin en later door Jozef Stalin. Over de driehoeksverhouding tussen Marx, Lenin en Stalin valt veel te zeggen – wat we in latere artikelen zeker zullen doen.

– Het communisme was in zekere zin een soort ideaal van vereniging van alle Slavische landen. Niet duidelijk is of dit opzettelijk was, en waarom het communisme juist post heeft gevat in die landen. Voor het eerst in de geschiedenis werden al die Slavische volkeren – met hun diversiteit van religies (katholiek Polen, protestant Oost Duitsland, orthodox Rusland en moslimlanden) en geschiedenissen – verenigd.

– Er was van 1945 tot 1989 een communistisch bewind in Polen. Polen was het eerste land dat het juk van het communisme van zich afwierp. Later volgde de overige Oostbloklanden. De omwenteling die zich voltrok was gecompliceerd.

Factoren die hebben geholpen, zijn de vakbondsvereniging Solidariteit of Solidarnost (in het Pools Solidarność), kardinaal Karol Wojtyla die tot Paus Johannes Paulus de 2e (in het Poolse Jan Paweł Drugi) werd verkozen,  de geleidelijke hervormingen die plaats vonden en het constante al dan niet ondergrondse verzet van het Poolse volk.

– Altijd had er op de Poolse vlag een kroontje boven de adelaar gestaan. Tijdens het communisme in Polen verdween dit kroontje, omdat het iets symboliseerde wat niet te rijmen viel met de communistische waarden. Na de val van het communisme keerde het kroontje gelukkig weer terug.

– Ten tijde van het communisme ontbrak in Poolse geschiedenisboeken vaak het deel over na de Tweede Wereldoorlog. De censuur en propaganda molen van de communisten deden hun uiterste best om negatieve berichtgeving te voorkomen. De Tweede Wereldoorlog werd in geschiedenisboeken wel vermeld, maar dan sterk gekleurd en vooral als een strijd en overwinning van de communisten op het Duitse fascisme. Pools verzet werd niet of nauwelijks genoemd.

 

Dat was het weer vandaag, hopelijk heb je iets geleerd of bijgeleerd over het communisme in Polen, in Rusland en in Oost-Europa. Nog even terugkijkend op deze feiten besef ik me eens te meer dat het nog een reden is om een bezoek te brengen aan Polen – doen!

Zoals altijd zijn we reuze benieuwd welke van deze feiten je het leukst vond!

  1. John

    ik ben al lang geinteresseerd in het land Polen en het is leuk dat er een nieuwe informatieve website is over Polen!
    groetjes

  2. Astrid R

    Ik kom sinds 20 jaar in Polen, ik ben getrouwd met een Poolse man.
    Het is een prachtig land, met name ben ik dol op Krakow!

  3. Patryk Minkiewicz

    Leuke, informatieve site! Ik wil nog wel even opmerken dat het gewoon stom toeval was dat Polen en de andere Centraal- en Oosteuropese landen onder het communistische juk terechtkwamen. Alleen Tsjechië had voor de Tweede Wereldoorlog een communistische partij van enig formaat, in Polen was dat niet het geval. Moskou dicteerde helaas na 1944/1945 het politieke klimaat in Centraal- en Oosteuropa, ten gevolge van de afspraken gemaakt in Teheran, Jalta en Potsdam. Als de Westelijke geallieerden eerder waren doorgestoten naar Berlijn en hun poot stijf hadden gehouden in de onderhandelingen, dan had de politieke kaart post-WW2 er waarschijnlijk anders uit gezien. De reden voor de val van het communisme is inderdaad mede te danken aan Solidarność, de verkiezing van een Poolse paus in 1978 maar vooral door de wapenwedloop, ingezet door Reagan, die er uiteindelijk voor zorgde dat Rusland op geen enkele manier kon concurreren met het Westen, noch economisch, noch militair. Bijkomend voordeel was dat de hervormingsgezinde Gorbatsjov aan de macht kwam. Medio jaren tachtig werd het vervolgens duidelijk dat Moskou, onder Gorbi, niet meer zou ingrijpen bij een omwenteling in Polen. The rest is history.

Geef een reactie

Wat dacht je van 

bruikbare tips en interessante artikelen ››


Oost-Europa is…

Polen is…


Warschau, Gdańsk, Kraków, Wieliczka, Malbork, Toruń, Lublin, Zamość, Wrocław, Poznań, bloeiende economie, glooiend landschap, kastelen, oerbos, Baltische zee, bergen, duizend-en-één meren, UNESCO erfgoed, roerige geschiedenis, Joodse cultuur en veel meer!



Rusland is…


Moskou, Sint-Petersburg, Novgorod, Irkutsk, Vladivostok, Hermitage, treinreizen, Trans-Siberië-express, Siberië, taiga en veel meer!

Tsjechië is…


​Praag, Pilsen, Brno, kastelen, landgoederen, natuurschoon, Judaica en veel meer!

Heb je een vraag of opmerking?ronder